De juiste woorden, nieuwbrief van Erik Dams

Waarom spreken we over 'de straat van Hormuz', zeewaardige Reader?

Daar ligt toch geen asfalt, het is gewoon een stuk zee. Dat klopt, maar onze taal is daar zo erg in nauwe straatjes verzeild, dat ze slim moet laveren.

Wie in nauwe straatjes verzeilt, moet slim laveren.

Het woord straat kent een stevige oorsprong, dat staat vast. Straat gaat terug op het Latijnse via strata, letterlijk 'geplaveide weg'.

Dat strata komt van het werkwoord sternere: 'uitspreiden', 'effenen' of 'plaveien'. Een straat is dus van oorsprong simpelweg een 'verharde' weg. Het klinkt ook nog door in het inmiddels verdwenen woord straatweg, dat later werd ingekort tot het huidige straat.

Maar nu komt het: in benamingen als Straat van Hormuz heeft straat een heel andere herkomst.

Daar is het een verbastering van het Engelse strait, dat verwijst naar een smalle doorgang.

Dat woord gaat op zijn beurt via het oud-Franse estreit terug op het Latijnse strictus: 'eng' of 'nauw'.

Vandaar ook dire straits: financieel in het nauw zitten.

Zo nauw neemt de Straat van Hormuz het nu ook niet met zichzelf, want op het smalste punt is ze toch nog 53 kilometer breed.

In het Nederlands, Engels en Frans spreken we over:

Straat van Hormuz
Strait of Hormuz
Détroit d’Ormuz

Ook leuk om te weten: Fransen zijn gek op het woord détroit, omdat un détroit in hun taal bijna klinkt als 1-2-3.)

Alleen in het Nederlands heeft straat dus de betekenis van weg én zee-engte. Slim gelaveerd!

Tot zover de oorlogsverslaggeving?

Nee, hieronder nog meer.

NLAJMNK
(Niet lezen als je mij niet kent)

In de Eerste Wereldoorlog was mijn overgrootvader actief aan de IJzer.

Een groot vechter was hij niet. Hij verdedigde het land in de cateringafdeling.

Zijn taak? Aardappelen schillen en ze in een emmer water droppen.

Op een dag was er plots bezoek. Nooit gezien! Een 'chique madame' kwam langs. Met een hondje aan de leiband.

Ze was vriendelijk. Maar dat hondje …

Het moest dringend plassen en vond het een goed idee dat te doen in de aardappelemmer van mijn overgrootvader.

Achteraf vernam hij dat de dame niemand minder dan koningin Elisabeth was. (Wat geschiedkundig kan kloppen, want ze verbleef met de koninklijke familie in die jaren in De Panne.)

En de aardappelen?

'Ze smaakten wel wat zout, maar toch heb ik er geen klachten over gekregen.'

Zout op je teksten?

Dat kan smaken.

Neem contact op

Kreeg je deze mail van iemand?

Dan ben je niet geabonneerd op 'De juiste woorden', je wekelijkse nieuwsbrief van Erik Dams, de laatste échte copywriter.

Dat verander je in één seconde door op de knop hieronder te drukken, 'Nu wel'.

Nu wel

Dit was
De juiste woorden 207

Website • LinkedIn • Taalpost

Webversie van deze mail